นักเลงจับกีต้าร์ทำงานเพลงแบบอินดี้แท้ๆ

 พอดี ผมเล่นบอร์ด รวมมือกีต้าร์บอร์ดนึง ซึ่งมีทั้งมืออาชีพระดับเมเจอร์ (ซึ่งไม่ค่อยเปิดเผยตัว) มือกีต้าร์สตูดิโอที่อัดงานให้ศิลปินหลายๆคน และ มือสมัครเล่น

มีกระทู้นึง ที่ผม เห็นแล้วว่า เออ คนไทยส่วนใหญ่ยังไม่รู้กัน ที่รู้ก็มีน้อย บ้างก็ไม่รู้แต่ทำเป็นรู้ดี รู้มาก ชวนให้คนที่รู้จริงๆอย่างเราหงุดหงิด

เลยต้องออกมานั่งชี้แจงสักหน่อยว่า

ไอ้ดนตรี อินดี้ นี่มันคืออะไร (เห็นได้จากหัวบลอคของผม) ซึ่งบางคนอาจะฟัง ซิงเกิ้ลไปแล้ว จะร้อง เอ๊ ไม่ใช่นี่ ไม่เหมือนแบบเบเกอร์รี่เลย ต้องแบบนั้นสิ

 ถ้าไม่รู้ผมจะไม่พูด แต่รู้แล้วมันเป็นประโยชน์ ก็เอามาฝากนะครับ

หลาย ๆ ครั้งที่เข้าไปอ่านกระทู้พันทิปในห้องดนตรี หรือว่าดนตรีนอกกระแส คำถามที่มักเป็นประเด็นให้เถียงกันไม่จบไม่สิ้นก็คือ ดนตรีอินดี้คืออะไร

บังเอิญว่าผมมีเพื่อนกำลังจะทำวิทยานิพนธ์เรื่องปกเทปเพลงอินดี้พอดี ก็เลยได้คุยแลกเปลี่ยนความเห็นกัน ผมก็เห็นว่าน่าจะมีประโยชน์ต่อคนที่สนใจ Genres ของเพลง ว่าเป็นอะไร ยังไงกัน

เพลงอินดี้ โดยรากศัพท์ของมัน ก็อย่างที่เรารู้ ๆ กันอยู่ว่ามาจากคำว่า Independent ซึ่งหมายถึงอิสระ ดังนั้นตามความหมายแล้ว ดนตรีอินดี้ก็คือดนตรีที่ผู้ผลิตคิดเองและทำเองอย่างมีอิสระ ประมาณนี้ก่อน (เดี๋ยวลึก ๆ ค่อยว่ากันอีกที)

ดนตรีอินดี้เกิดขึ้นมาได้ยังไง อันนี้ตอบไม่ยาก

ก่อนอื่น ผมต้องขออธิบายสภาพวงการดนตรีทั้งโลกรวมถึงประเทศไทยก่อนว่าเป็นเช่นไร

ในวงการดนตรีจะมีดนตรีกระแสหลักที่ได้รับความนิยมจากประชาชนส่วนใหญ่อยู่ ดนตรีเหล่านี้เปลี่ยนแปลงไปได้ ไม่จำเป็นว่าจะต้องเป็นเพลงป๊อบหวานจ๋อยเสมอไป ดนตรีกระแสหลักของแต่ละประเทศ แต่ละสถานที่ก็แตกต่างกันไป เช่นในอเมริกา ตอนนี้กระแสเมนสตรีม คือเพลงฮิปฮอป แต่ประเทศไทย กลับเป็นเพลงป๊อบ อะไรแบบนี้

ช่วงเวลาก็เช่นกัน เพลงฮิตในวันนี้ อาจไม่มีใครคิดฟังเลยในวันหน้า ดังนั้นเพลงกระแสหลัก ก็เหมือนดั่งอริยสัจ 4 มีเกิด แก่ เจ็บ ตาย เหมือนกับชาวบ้าน ดูง่าย ๆ เพลงดิสโก้ ตอนผมเด็ก ๆ ต้นทศวรรษ 80's เพลงดิสโก้ฮิตมาก (ที่บ้านชอบเปิด เก้าล้านหยดน้ำตา) แต่ผ่านไปสี่ห้าปี เข้าสู่ช่วงกลาง แทบหาใครฟังเพลงดิสโก้ไม่ได้เลย กลับกลายไปฮิตกับพวก Hair Band เสียมากกว่า

อย่างที่บอกไปว่าในแต่ที่ก็จะมีดนตรีกระแสหลักเป็นเจ้าพ่อคุมอยู่ ซึ่งส่วนใหญ่ก็จะถูกผลิตออกมาจากค่ายพี่เบิ้มทั้งหลาย

คราวนี้รสนิยมการฟังเพลงของคนเรา มันไม่ชอบอะไรซ้ำซาก เหมือนเดิมอยู่นั้นแหละ คนกลุ่มนี้ก็เลยพยายามแหวกแตกต่าง พูดง่าย ๆ ก็คือต่อต้านกระแสหลักว่างั้น ก็เลยหันไปทำดนตรีอะไรที่ตัวเองชอบ ทำให้ดนตรีมีแนวหลากหลายมากขึ้น

มีแค่นี้แหละ จุดกำเนิดดนตรีอินดี้




คราวนี้มาดูกันว่า ถ้าเป็น "ดนตรีอินดี้" พึงเป็นอย่างไรบ้าง

1. ดนตรีอินดี้ ----------> นักดนตรี เป็นผู้คิด ทำ และจำหน่ายเองอย่างเป็นอิสระ อย่างที่กล่าวไว้ในตอนแรกว่าความอิสระเป็น keyword สำคัญของอินดี้ ดังนั้นนักดนตรีจึงต้องมีอิสระที่จะคิด ที่จะทำผลงานออกมายังไงก็ได้ โดยไม่มีใครมาควบคุม เรื่องเงิน ๆ ทอง ๆ ก็ควรออกเอง รวยก็รวยเลย เจ๊งก็ระนาว

ส่วนการจัดจำหน่าย (Distribution) ก็สำคัญ เพราะการจัดจำหน่ายถือว่าเป็นตัวแปรสำคัญของความเป็นอิสระของงาน หากผู้ผลิตเข้าสู่ระบบการตลาดโดยผ่านสังกัด ซึ่งต้องคำนึงถึงหลัก demand Supply ย่อมทำให้ผลงานเหล่านั้นไม่มีอิสระอย่างแท้จริง

เรามักสนใจแต่ว่าเพลงชุดนี้ ถูกผลิตโดยใคร ใครเป็นคนฟัง แต่มักไม่สนใจว่าเพลงเหล่านี้ถูกขายได้ยังไง อะไรแบบนี้

ข้างบนนั้นเป็นคอนเซปท์แบบอุดมคติอ่ะ สำหรับเมืองไทย อาจแบ่งดนตรีอินดี้ได้เป็นสองกลุ่ม คือ อินดี้จริง ๆ อย่าง Acappella 7 หรือ HUM ตอนยังอยู่เชียงใหม่ อันนี้ทำเอง ขายเอง และเกือบเจ๊งเองด้วย

อีกกลุ่มหนึ่งคือพวกที่มีสังกัดเล็ก ๆ น้อย ๆ ย้อนนึกถึงไปตอนปี 2538 ตอนนั้นค่ายเล็กค่ายน้อยผุดกันอย่างกับดอกเห็ด ค่ายเหล่านี้ตั้งขึ้นมาด้วยโครงสร้างองค์กรแบบหลวม ๆ เหมือนเป็นตัวแทนของนักดนตรีต่าง ๆ เท่านั้น เรื่องอิสระในการทำงานจึงค่อนข้างยังสูงอยู่


2. ดนตรีอินดี้ ----------------> เหมือนดั่งเส้นขนานกับดนตรีกระแสหลัก

อย่างที่กล่าวไปในช่วงต้นกำเนิดว่าดนตรีแต่ละแห่ง แต่ละช่วงเวลาก็จะมีกระแสหลักของเขาอยู่ อินดี้ก็เปรียบเสมือนก็คนที่เบื่อ ๆ เซ็ง ๆ ทำอย่างอื่นแหวก ๆ ดูบ้าง

ด้วยความที่ดนตรีอินดี้มีหลายแนว แล้วแต่ว่านักดนตรีที่ผลิตจะสนใจแง่ใด แนวดนตรีเหล่านี้ ถ้าพูดกันตามจริง ประชาชนทั่วไปที่วัน ๆ ฟังแต่เมนสตรีมมักไม่ค่อยเข้าใจว่าทำเพลงแบบนี้กันไปทำไม (นึกถึง ริค วชิรปิลันธ์ สิ ) หรือไม่ก็ขอเพลงเพราะ ๆ ติดหูดีกว่า ดังนั้นค่ายใหญ่ที่คุมกระแสหลักไว้ ก็ยังต้องเอาใจเป้าหมายใหญ่อยู่

ขืนผลิตอะไรตามใจ มันไม่ถึงจุดคุ้มทุนขึ้นมา ก็ซวยสิ

แต่ใช่ว่าเพลงนอกกระแส จะไม่มีโอกาสผุดขึ้นมาเป็นกระแสหลัก เพราะเรื่องรสนิยมคนฟัง มันเปลี่ยนแปลงกันได้ทุกเวลา ดูง่าย ๆ เพลง 'แค่อยากจะบอกรักเธอ' ของหมีพูห์ ดังกระหึ่มกันทั้งประเทศ ไปทางไหนก็เปิดแต่เพลงนี้ (จนจะอ้วกแตก) ใครจะไปเชื่อว่าเพลงที่ขายที่ไหนก็ไม่รู้ (ในตอนแรก) จะดังได้ขนาดนี้

3. เพลงอินดี้ -----------> คือระบบการทำงาน มิใช่แนวเพลง

ทุกวันนี้คนสับสนกันมาก บอกว่านี้แหละเพลงอินดี้ ก็เคยถามไปหลายคนว่ามันอินดี้ยังไงว่ะ มันก็บอกว่าไม่รู้

คำว่าอินดี้มันเป็นระบบการทำงาน ที่ว่าไม่ยึดติดค่าย มีอิสระในการทำงานสูง ไม่ใช่แนวเพลงใด ๆ ทั้งสิ้น

เหมือนคนสับสนคิดว่า Chill Out คือชื่อแนวเพลง ซึ่งความจริงมันเป็นอารมณ์ต่างหาก (แม้ว่าทุกวันนี้ก็ได้ถูกยัดเยียดบัญญัติเป็น Genres เพลงแบบหนึ่งไปแล้วก็ตาม)

ดังนั้นเพลงอินดี้ อาจเป็น แร๊ป ร๊อค ฮิปฮอป อิเล็คโทรนิก้า ดรัมแอนเบส ดั๊บ เฮฟวี่เมทัล ฯลฯ แต่ทั้งหมดนี้ไม่ใช่อินดี้

ย้ำอีกทีครับว่าอินดี้คือชื่อระบบการทำงาน


4. เพลงกระแสหลัก กระแสรอง อินดี้ แบ่งยากครับ ต้องดูก่อนว่ายืนบนจุดยืนของใคร

อันนี้ก็เคยเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันบ่อย ๆ ว่าเพลงนี้กระแสหลักน่ะ เพลงนี้อินดี้น่ะ เถียงกันไปยังไงก็ไม่จบครับ

ถ้าไม่มองกันที่ระบบทำงาน (ซึ่งก็ดูยากมากว่าศิลปินมีอิสระจริงไหม เพราะเราก็ไม่ได้ไปดูอะไรกับเขาตอนทำงาน) ก็มองกันที่ความนิยมของคนส่วนใหญ่ในสังคม

วงบางวงอย่าง อวสานเซลส์แมน สี่เต่าเธอ ในวงการเพลงนอกกระแสถือว่าเป็นวงในระดับแนวหน้า ใคร ๆ ก็รู้จัก ใคร ๆ ก็ชอบฟัง

แต่ถ้าไปถามด้วยสเกลที่ใหญ่ขึ้น อย่างไปถามเด็กต่างจังหวัด ผมว่าร้อยละ 99 ไม่รู้จักหรอกครับ (นอกจากเด็กในอำเภอเมืองที่พอติดตามข่าวทางเนตบ้าง) เพราะอัตราการจัดจำหน่ายมีต่ำ การขายในต่างจังหวัดถือเป็นเรื่องยากมาก

อวสานเซลส์แมน หรือ สี่เต่าเธอที่ว่าเจ๋ง ๆ เจอ ไอน้ำ ไฮเปอร์ กะลา แคลช ฯลฯ เข้าไปก็จบครับ

โดยส่วนตัวคิดว่าจะดูว่าอันไหนเป็นกระแสหลักหรือนอกกระแส อินดงอินดี้ ก็ต้องดูในระดับมหภาค ทั้งประเทศแหละครับ

สุดท้าย การจะฟังเพลงอะไรไม่ต้องไปกังวลหรอกครับว่าอันนี้เป็นแกรมมี่ อาร์เอส เพลงอินดี้ เพลงนู้นเพลงนี้ ฟังเพลงที่เราชอบดีกว่า เพราะเราฟังเพลงให้มีความสุขกันใช่ไหมครับพี่น้อง ถ้ามัวแต่ไปยึดว่าอันนี้กูก็ฟังไม่ได้ อันนั้นกูก็ไม่ฟัง แบบนี้มีแต่ทุกข์ครับ

--------------------------------------

ที่มา http://www.bloggang.com/viewdiary.php?id=djdonk-mc43&group=3&month=09-2005&date=02

หาข้อมูลเพิ่มเติมต่อเล็กน้อย ที่นี่

ฉะนั้น ขอย้ำอีกทีนะครับ ไม่ว่าจะเป็น เมทัล อัลเดอร์กราว สำรอกเสียงชวนสยอง รึคลาสสิค ชวนหลับ รึร๊อค โซโล่บาดหูบาดใจ มันก็เป็นIndie ได้ทั้งนั้นล่ะครับ

ถ้าชอบก็ฟังมันไปเถอะจ้ะ

edit @ 15 Dec 2007 15:23:10 by ลุงเด็ทเองจ้า